Met het vallen van de vlag in Interlagos is er na amper een jaar alweer een einde gekomen aan Spyker's verblijf in de Formule 1. Er is de afgelopen weken veel gezegd en geschreven over het naderende einde en de overname door Vijay Mallya en Michiel Mol. Veel zal bij het oude blijven in 2008, maar het echt Nederlandse tintje dankzij de ambachtelijke sportwagenfabrikant, dat zullen we moeten gaan missen.

Een terugblik op een roerig jaar.

door: Stefan Zwinkels

Voor de teamleden was het in Brazilië 'business as usual'. De laatste Grand Prix van het jaar, de laatste onder de Spykervlag. Het  zal waarschijnlijk pas over een tijdje doordringen dat met het afscheid van Spyker er toch echt een stukje Hollands Glorie weer van het toneel verdwijnt in de Formule 1. Wellicht was het verblijf van Spyker in F1 te kort om echt tot de verbeelding te gaan spreken, maar vast staat dat het verdwijnen van de naam Spyker in schril contrast staat met het optimisme waarmee een jaar geleden aan de missie werd begonnen.

De stemming destijds, bij de bekendmaking van de overname van Midland, was euforisch. Victor Muller en Michiel Mol hadden beide een grote glimlach op het gezicht en die zou er vanaf zaterdagmiddag tot het einde van dat weekend ook nauwelijks meer af gaan. Reden te over natuurlijk met de komst van Mike Gascoyne en de inmiddels afgeronde gesprekken voor het gebruik van Ferrari-motoren. Het moest bovendien een entree worden die je bij zou blijven en die Spyker internationaal op de kaart zou zetten. Daarin schuilde de kracht van het verbond tussen Mol en Muller: Spyker Cars als de kleine, ambachtelijke sportwagenfabrikant had tot dan toe alleen maar durven dromen over een platform met de omvang van dat van de Formule 1. Michiel Mol gaf zijn team er het aanzien van een fabrikant mee en vergrootte daarmee aanzienlijk de kansen op de sponsormarkt.

Vreemd genoeg zou het met name buiten Nederland zijn waar Spyker die interesse zou vinden. Op het nippertje werd voor de start van het seizoen met dank aan banden met Mubadala Investments uit Dubai een overeenkomst gesloten met Etihad Airways en vastgoedonderneming Eldar. Vanuit Nederland traden Quick en Trust toe tot de sponsornamen van het team, maar afgezien daarvan bleef het bij de groep bedrijven die al via Christijan Albers bij het team onderdak waren. Er was gedurende de winter veel interesse, maar concreet werd het nooit. Het Nederlandse bedrijfsleven keek duidelijk de kat uit de boom. Het resulteerde bij de presentatie in februari in opmerkelijk veel lege vlakken op de knaloranje bolide.

Achter de schermen was het team verwikkeld in een felle strijd tegen het toestaan van de 'customer cars' waarmee Toro Rosso en Super Aguri naar haar inzicht aan de start verschenen. Uiteindelijk haalde ze haar gram met de concessie die werd gedaan omtrent het delen van de televisiegelden, maar het resultaat was wel dat Spyker het veld in het seizoen 2007 van achteraan moest bezien, op forse achterstand van de rest. De resultaten waren dan ook niet hetgene waaruit het team vertrouwen voor de toekomst putte; wel uit de ontwikkeling van de B-versie waaraan Mike Gascoyne en het team waren begonnen. Die zou Spyker weer de aansluiting moeten brengen met de rest van het veld.

Inmiddels zou echter ook het Formule 1-team niet meer immuun zijn voor de druk waaronder de financiële wereld het beursgenoteerde Spyker Cars plaatste. Hoewel het bedrijf uit Zeewolde voor het eerst een operationele winst rapporteerde, werd met argusogen gekeken naar de aankoop van het F1-team met een prijskaartje van $106 miljoen. Het ontbrak de fabrikant aan productiecapaciteit en financiële slagkracht om de benefits van de extra publiciteit in resultaten om te zetten en ondertussen liepen de schulden op. Michiel Mol leende het bedrijf persoonlijk zo'n € 7 miljoen om de productie op de rit te houden, maar al snel werd duidelijk dat er meer voor nodig zou zijn om de toekomst veilig te stellen.

Spyker F1 was als dochter niet eens echt verliesgevend. Het budget was redelijk in lijn met de uiteindelijk gemaakte kosten, afgezien van de miljoenen die het team misliep door het uitblijven van betalingen door vastgoedsponsor Mingya, die via Christijan Albers in 2006 aan de portfolio was toegevoegd. Alleen dat laatste zorgde voor een operationeel verlies van het F1-team, maar tegelijkertijd was er de openstaande rekening bij Alex Shnaider, die akkoord was gegaan met de constructie om de betaling van de overnameprijs in delen te voldoen. Er stond voor september een bedrag van € 15 miljoen open en nadat de berichten omtrent Spyker Cars alsmaar negatiever werden, besloot Shnaider ook de laatste termijn in één keer op te eisen. 

Er moest dus zo'n €30 miljoen op tafel komen in september, veel meer dan Spyker Cars zou kunnen opbrengen. Terwijl ondertussen ook de jaarcijfers in twijfel werden getrokken door de diverse instanties, drong het door dat een verkoop van Spyker F1 onafwendbaar was geworden. Christijan Albers was in juli al geslachtofferd voor de gemiste miljoenen van Mingya, maar vooral door de $5 miljoen die Sakon Yamamoto meebracht om de resterende races van 2007 te mogen racen. Miljoenen die hard nodig waren om de factuur van Shnaider te kunnen voldoen. 

Michiel Mol was altijd voornemens geweest om het team desnoods zelf terug te kopen en trad daarom terug als bestuursvoorzitter. De overnameprijs zou echter zelfs voor hem een maatje te groot zijn om te kunnen voldoen. Hij had weliswaar een meerderheidsbelang in Spyker gekregen voor zijn inbreng in de aankoop van het team, maar die hadden door de koersval allang niet meer de waarde van destijds op die mooie nazomerdag in Monza. Er was een investeringspartner nodig en die vond hij een paar pitboxen verderop bij Toyota in Vijay Mallya, de Indiër die met zijn luchtvaartmaatschappij Kingfisher een van de sponsors is van het team uit Keulen.

Eind september, net iets meer dan een jaar na de overname in Monza, werd de verkoop beklonken. Spyker Cars kreeg na maanden financieel weer wat lucht, terwijl het F1-team verlost was van het doemscenario mee te worden getrokken in een mogelijke val van het moederbedrijf. Het punt in Japan was daarmee een mijlpaal. Een overwinning voor het team na een zwaar jaar in de achterlinies, maar tegelijkertijd het teken dat ze een moeilijke periode had overwonnen en met vertrouwen naar de toekomst kan toewerken, want in welke hoedanigheid het team in 2008 ook aan de start verschijnt, achter de schermen wordt vastberaden gewerkt aan een volledig nieuwe auto onder leiding van Mike Gascoyne.

De balans van 1 jaar Spyker is dus meer dan alleen de negatieve publiciteit die de boventoon voerde op de krantenpagina's. Het was de situatie bij Spyker Cars en niet die bij Spyker F1 die er uiteindelijk voor zorgt dat het merk alweer na een jaar uit de Formule 1 verdwijnt. Wel zijn er een aantal flinke misrekeningen gemaakt. Aller eerst door voormalig Spyker CEO Victor Muller, die bij Spykers debuut in september 2006 in het televisie-programma Pauw en Witteman doodleuk beweerde dat Spyker winst zou maken in de Formule 1. De man was er klaarblijkelijk niet van op de hoogte dat winst maken zeker niet het eerste doel van een F1-team is. 

De crux was, dat de aandeelhouders wel die verwachting hadden, maar dat de Formule 1 zo in elkaar zit dat elke dollar het liefst drie keer wordt uitgegeven om een paar duizendsten sneller te gaan. Die misvatting zou het bedrijf opbreken, want ze zou door de aandeelhouders keihard worden afgerekend op de bovenmaatse aankoop. Echter, zelfs als die kritiek er niet was geweest, zou het hoogst twijfelachtig zijn of Spyker het uiteindelijk zou hebben kunnen volhouden in de Formule 1. Het merk had op voorhand al nauwelijks een solide financiële basis en had zich erop verkeken dat succes tijd en geduld vergt. En die tijd zou haar niet zijn gegund.

Het is nu vooral te hopen dat zowel Spyker Cars als het Formule 1-team in ieder geval met gemengde gevoelens terug kunnen kijken op het gezamenlijke avontuur. Voor beide moet er namelijk wel iets positiefs uit te halen zijn. Spyker F1, volgend jaar dus Force 1ndia, heeft onder hoede van Spyker een belangrijke impuls gekregen, Spyker Cars kreeg wereldwijde bekendheid en heeft nu weer wat financiële armslag om zichzelf er weer bovenop te helpen. Gemengde gevoelens is ook wat er uiteindelijk zal overheersen bij de fans in den lande. Het concept was zonder meer indrukwekkend; het zou alleen nooit de eerlijke kans krijgen die het mijns inziens wel verdiende. 

Het verbond tussen Spyker en Michiel Mol leek voor beide partijen succes te garanderen, maar de missie bleek uiterst breekbaar.

De interesse van sponsors werd vanuit Nederland maar nauwelijks concreet. De Spyker kende bij de launch veel lege vlakken.

Michiel Mol was altijd vastbesloten om het team zelf over te nemen, maar kon dat uiteindelijk niet zonder investeringspartner.

De Indische zakenman Vijay Mallya sprong met Michiel Mol in de bres voor het team en nam het voor $88 miljoen over.

In Interlagos viel het doek voor Spyker in F1, maar er zijn wel degelijk positieve noten.