De ontknoping van het Wereldkampioenschap 2007 was een thriller van ongekende klasse met een van de meest verrassende uitkomsten in jaren. Maar zoals het jaar al zich al eerder liet kenmerken bleef het ook nu niet bij de actie op de baan: kort na de podiumceremonie zorgde een onregelmatigheid bij de brandstof bij BMW Sauber en Williams dat het zojuist Wereldkampioenschap van Räikkönen op losse schroeven kwam te staan. 

De inside story van de onzekere uren die volgden na het vallen van de vlag in Interlagos. 

Het feestgedruis voor de pitbox van Ferrari was nog maar net iets afgenomen en de champagne nog maar net opgedroogd, toen de verrassende uitslag van de Grand Prix van Brazilië - en daarmee die van het Wereldkampioenschap - plotseling niet meer zo zeker was als die leek. Het afdalen van BMW Sauber mensen naar de FIA garage deed ingewijden beseffen dat er iets aan de hand was. Als op dat tijdstip, rond de klok van 16.15 uur lokale tijd teamleiders bij de FIA worden geroepen, dan kan dat maar één ding betekenen: foute boel bij de keuring.

Het verhaal zou zich als een lopend vuurtje verspreiden over het paddock en langzaam drong het door wat de ernst van de zaak was. Kort daarvoor waren Robert Kubica en Nick Heidfeld respectievelijk als vijfde en zesde over de finish gekomen, nog voor Lewis Hamilton, die met zijn zevende plaats precies twee punten tekort kwam voor de wereldtitel. Ergo: zouden de BMW's onverhoopt uit de uitslag worden gehaald, dan zou het Wereldkampioenschap amper anderhalf uur na het uitbundig vieren van de wereldtitel door Räikkönen volledig op zijn kop staan.

Toen ze er bij Ferrari lucht van kregen, sloeg het nieuws in als een bom. De feeststemming sloeg om in een staat van verwarring. Niemand kon op dat moment eigenlijk bevatten wat voor impact de komende uren konden hebben. Inmiddels was ook Technisch Directeur Sam Michael van Williams, die al onderweg was naar het vliegveld van Sao Paulo, door de stewards teruggeroepen voor eenzelfde euvel op hun auto's. Wat het probleem precies was, was voor de buitenstaanders op dat moment nog onduidelijk. Stefano Domenicali van Ferrari zou zich met gezwinde spoed richting het FIA compound begeven en gespannen de berichten afwachten.

Daar binnen werden de stafleden van BMW Sauber op de hoogte gebracht van het feit dat de stewards uit de logdata van de brandstofinstallaties hadden opgemaakt dat de benzine die bij de pitsops in de auto was gegaan meer dan de toegestane 10'C had afgeweken van de buitentemperatuur. Het leek een forse streep door de rekening van het BMW-personeel, want tegen deze harde gegevens was weinig in te brengen. Tijdens de eerste pitstop van Nick Heidfeld in ronde 23 bedroeg de temperatuur van de benzine 24'C, waar de door de FIA officieel gecommuniceerde buitentemperatuur op dat moment 37'C bedroeg; een verschil van 13'C. Tijdens diens tweede stop in ronde 54 was de brandstoftemperatuur 25'C, met een buitentemperatuur van nog altijd 37'C.

Bij Robert Kubica bedroeg het verschil bij zijn eerste stop in ronde 19 zelfs 14'C: bij een buitentemperatuur van 37'C was de brandstof 23'C. Ook Williams ging op dit vlak in de fout. Bij Nico Rosbergs eerste stop was het temperatuurverschil bij zijn eerste stop 13'C en bij zijn tweede stop 12'C. Kazuki Nakajima bleef alleen bij zijn tweede stop binnen de 10'C verschil, eerder was er ook bij hem een temperatuurverschil van 12'C.

Het is een regel in de marge van alle bepalende reglementen die de FIA loslaat op de Formule 1, maar niettemin is artikel 6.5.5 van de FIA Technical Regulations er een waar de teams steevast rekening mee moeten houden. De buitentemperatuur is een bepalende graadmeter voor hoever de teams kunnen gaan bij het koelen van hun benzine. Dat koelen levert niet alleen een volumevoordeel op, doordat de benzine in volume afneemt bij lagere temperaturen, maar ook een voordeel in het motorisch vermogen. Zoals we eerder al eens belichtten, kan het voordeel bij een temperatuurverschil van 10'C oplopen tot 0,5% extra vermogen, op een vermogen van 800pk scheelt dat dus zo'n 4 pk. Dat laatste komt door een effectievere verbranding, omdat er minder verdamping ontstaat van benzinedeeltjes.

Niettemin is de bepaling alleen echt relevant bij hoge temperaturen, zoals gemeten in Brazilië. In plaats van het koelen van benzine moesten de teams de benzine namelijk licht verwarmen om binnen de reglementen te blijven: normaal gesproken wordt benzine aangeleverd in vaten, die bij normale buitentemperaturen worden vervoerd. Uitgaande van zo'n 20'C betekent dat dat de teams in plaats van te koelen, de benzine h moesten verwarmen voor de race in Interlagos ten minste 27'C. En dat wordt door de engineers maar schoorvoetend opgevolgd, want bij die temperatuur is de verbranding verre van optimaal. 

Bij BMW en Williams was dat klaarblijkelijk aan de aandacht onttrokken geraakt. Niettemin stelden de teams de meting van de buitentemperatuur aan de kaak. De FIA laat er geen twijfel over bestaan dat de officiële meting waar teams zich op moeten beroepen de meting is die op de derde pagina van het officiële timingsysteem wordt weergegeven. BMW en Williams brachten daar echter tegen in dat die nogal eens dubieus is en dat de gemeten temperatuur op verschillende plaatsen aanzienlijk kan afwijken. Een belangrijker argument was, dat de meting van de temperatuur in de tankinstallatie niet impliceert dat de coureurs ook daadwerkelijk met te koele benzine hebben geracet. Dit is een juridische argumentatie, waarmee direct de meetmethode van de FIA wordt aangepakt. Natuurlijk is het veilig te veronderstellen dat de benzine in de seconden tussen het tanken en wegrijden niet plotseling enorm in temperatuur toeneemt, maar de temperatuur van de benzine is tijdens de race in de auto's zelf niet door de FIA te meten en ook direct daarna is er geen sprake geweest van het nemen van samples uit de tank. Die wijze van meten was twee jaar geleden juist losgelaten, omdat er teveel afwijkingen konden optreden.

Die argumentatie bracht de stewards of the meeting voor wellicht het grootste dilemma uit hun loopbaan. Zij waren zich maar al te bewust dat het diskwalificeren van Rosberg, Kubica en Heidfeld een totale chaos zou ontketenen. Tegelijkertijd lagen er harde feiten voor hen, die - sec genomen - niemand kon tegenspreken en mochten hogere belangen niet meewegen in de behandeling van deze individuele kwestie, die alleen betrekking had op BMW Sauber en Williams.

Jean Todt en Räikkönens managers Steve en David Robertson bleven op het circuit om de beslissing af te wachten. Die liet heel lang op zich wachten. Pas om 22.00 uur lokale tijd kwam er duidelijkheid. Op dat moment gingen de ochtendkranten in Europa al ter perse en zij wisten niet beter dan dat Räikkönen de nieuwe wereldkampioen was. Weliswaar had de FIA vrijwel direct na het ontdekken en in kennis stellen van BMW en Williams een persbericht uitgevaardigd dat beide teams onder verdenking stonden van een probleem met de benzinetemperatuur.

De stewards, zelf niet door en door onderlegd in de rechtsgeleerdheid, konden niet tot een eenduidige stellingname komen. Gezien de hoge temperaturen waaronder de F1-motoren opereren konden zij niet met 100 procent zekerheid stellen dat de coureurs daadwerkelijk met benzine onder de toegestane 27'C hadden gereden. Dat laatste gaf de doorslag in de beslissing om geen actie te ondernemen tegen BMW Sauber en Williams, waarmee de uitslag van de Grand Prix van Brazilië werd bekrachtigd.

Bij Ferrari was de opluchting enorm toen hen bij de terugkeer van de BMW en Williams kopstukken het besluit van de stewards bereikte. Maar ook nu waren er twee kanten van het verhaal,  want zo groot als de feestvreugde twee pitboxen verderop was, zo groot was de verontwaardiging bij McLaren, dat geen enkel begrip kon opbrengen voor het besluit van de stewards. "Dit is een buitengewone beslissing', zei een van de mensen van McLaren die kort daarop de intentie tot protest inleverde bij de stewards.

Daarmee was de kous nog niet af, McLaren tekende op maandag na de wedstrijd officieel beroep aan tegen het besluit. Normaal gesproken is het voor een derde partij niet mogelijk om beroep aan te tekenen tegen een besluit van de FIA jegens anderen, maar nu besloot het College van Beroep van de FIA met het oog op de belangen die er mee gemoeid zijn het protest toch ontvankelijk te verklaren. Op 15 november dient alweer de vierde FIA-zaak waarin McLaren dit seizoen betrokken is. Niemand verwacht dat de FIA de uitslag van het Wereldkampioenschap daadwerkelijk op de schop zal nemen en ook in dat opzicht hebben Lewis Hamilton en McLaren hun verlies inmiddels geaccepteerd. Niettemin zal pas na het definitieve besluit van het FIA College de uitslag van het Wereldkampioenschap 2007 helemaal officieel zijn. Daarmee eindigt het seizoen op een manier die haar ook tijdens het verloop van de zeventien wedstrijden al zo kenmerkte: controversieel en messcherp, zowel op als naast het asfalt... 

Amper een uur na de podiumfestiviteiten rees er plotseling twijfel rond Räikkönens wereldtitel.

Bij de tankinstallaties van BMW en Williams werden onregelmatigheden gevonden in de temperatuurinstellingen.

Bij de pitstops van BMW en Williams week de benzine die in de auto's ging meer dan de toegestane 10'C af van de buitentemperatuur.

Teams koelen benzine voor een betere prestatie, maar vanwege de reglementen moest de temperatuur van de brandstof ten minste 27'C zijn.

Technisch personeel van BMW Sauber en Sam Michael van Williams bij de keuring.

Het besluit van de stewards stelde de titel van Räikkönen voorlopig veilig. Definitief uitstluitsel volgt op 15 november in Parijs. 

Jo Bauer